Kategori: Makaleler

İnternet Hızım Çok Yavaş: Geçmişten Bugüne Dijital Devrimin İzinde Bir tarihçi olarak, tarihsel kırılma noktalarını anlamak, geçmişteki küçük değişimlerin nasıl büyük dönüşümlere yol açtığını görmek bana her zaman ilham veriyor. Bugün, dijital çağın en önemli olgularından biri olan interneti düşünüyorum; 20. yüzyılın sonlarına doğru bir devrim halini aldı ve bugün hayatımızın neredeyse her alanına dokunuyor. Ama bazen, internetin en temel işlevi olan hız, tarihsel bir bakış açısıyla baktığımızda, bizi zaman zaman geriye götürebilir. Hızlı internetin olmaması, teknolojiye olan bakışımızı ve toplumsal yapımızı nasıl dönüştürmeye devam ediyor? Bu yazıda, internet hızının yavaşlamasının tarihsel bir bakış açısıyla ne anlama geldiğini ve bu…

Öşür Vergisi: Adalet, Güç ve Toplumsal Yapının Edebiyatla Yansıması Edebiyat, toplumsal yapıların, sınıf farklarının ve güç dinamiklerinin iç içe geçtiği, insanın varoluşunu anlamlandıran bir alan olarak derin bir anlam taşır. Her kelime, her sembol bir dönemin, bir düşüncenin, bir toplumun yankısıdır. Bir edebiyat eserini okurken, satırlarda gizli olan toplumsal bağlamları, insan ilişkilerini ve devletin vatandaşlar üzerindeki etkilerini hissedebiliriz. Bu bağlamda, öşür vergisi gibi toplumsal ve ekonomik bir uygulamanın edebiyatla nasıl iç içe geçtiğini anlamak, kelimelerin gücünü ve anlatıların dönüştürücü etkisini daha iyi kavrayabilmemizi sağlar. Öşür vergisi, bir zamanlar tarım toplumlarının ekonomik yapısının temel unsurlarından biriydi ve bu vergi, toprak sahiplerinden…

Öz Geçmişte Neler Olur? Günümüzde kariyer yolunca atılan ilk adımlardan biri olan özgeçmiş, aslında uzun bir geçmişe, evrime ve tartışmaya dayanır. Bu yazıda, öncelikle özgeçmiş belgesinin tarihsel arka planını inceleyecek, ardından günümüzdeki akademik ve pratik tartışmalara değinerek “özgeçmişte neler olur?” sorusuna kapsamlı bir yanıt sunacağız. Tarihsel Arka Plan Özgeçmiş ya da İngilizce adıyla “résumé / curriculum vitae (CV)”, aslında 15. yüzyıla kadar uzanan bir geçmişe sahiptir. Örneğin Leonardo da Vinci, 1482 yılında Milano Dükü’ne yazdığı mektupta kendi becerilerini ve deneyimlerini sıralamıştır; bu belge modern anlamıyla ilk özgeçmişlerden biri olarak anılır. :contentReference[oaicite:1]{index=1} 19. ve 20. yüzyılda sanayileşme, iş piyasasının büyümesi ve bürokratik yapıların yaygınlaşmasıyla birlikte özgeçmişler…

Sahur ve Bir Yudum Huzur: Orucun Başlangıcı Ramazan’ın o sessiz, huzurlu sabahlarında, Kayseri’nin uykusuz sokaklarında yalnız başıma yavaşça yürürken, sahur vaktinin bittiği ve orucun başladığı o anı hatırlıyorum. O an ki duygularımı anlatmak zor. Bir yanda, sahurun bitişiyle birlikte başlayan orucun yükü, diğer yanda ise içimde yükselen bir huzur vardı. Ne zaman o an geldiğini bilsem de, her seferinde farklı bir anlam taşırdı. “İmsak vakti” derlerdi buna. O vakit, insanın ruhunun uyanışı gibiydi. Sahurdan Sonra: Kaybolan Zaman O gün, normal bir Ramazan sabahıydı. Kayseri’nin soğuk, ama bir o kadar da yakıcı olan sabahına uyanmıştım. Bilirsiniz, sahur vakti, bir şekilde insana…

Müneccimbaşılık Ne Demek? Herkesin bir “merak ettiği bir şey” vardır ya, işte benimki de her zaman tarihin biraz daha gizemli köşelerinde kaybolmuş kelimeler oldu. Bir gün bir arkadaşım, eski Osmanlı’daki yönetim yapılarını tartışırken “müneccimbaşı” kelimesini kullandı. Ben de hemen merak ettim: Müneccimbaşılık ne demek? Hani bazen bir kelime öyle bir an gelir ki, kafanda bir ampul yanar ve hemen araştırmak istersin. O kadar çok şey öğrendim ki, her yeni bilgiyle biraz daha büyülenerek yazmaya başladım. Müneccimbaşılık, aslında tarih boyunca toplumların nasıl bilimle, inançla ve yönetimle iç içe geçtiğinin en güzel örneklerinden biri. Gel, biraz da tarihsel bir yolculuğa çıkalım ve…

Sati Kız İsmimi? Ekonomi Perspektifinden Bir Analiz Kaynaklar her zaman sınırlıdır. Hangi mal ve hizmete öncelik vereceğimize karar verirken, bu sınırlılık doğrudan seçimlerimize yansır. Ekonominin temel ilkelerinden biri olan fırsat maliyeti, her bir kararın beraberinde getirdiği seçimlerin değerini analiz etmeye olanak tanır. Bir ekonomi perspektifinden bakıldığında, her adım bir ticaret ve her tercih, belirli bir kaynağın bir başka amaca yönlendirilmesinin sonucudur. Bu dinamikler, yalnızca mal ve hizmetlerin üretimi ve tüketimiyle sınırlı kalmaz; isimlerin toplumsal anlamları ve bireyler üzerindeki etkileri de bir tür “fırsat maliyeti” yaratabilir. Peki, “Sati Kız” ismi bir kız ismi midir? Bu soruya ekonomik bir bakış açısıyla yaklaşmak,…

Osmanlı Mutlak Monarşi midir? Edebiyat Perspektifinden Bir Bakış Kelimeler, yalnızca anlam taşımakla kalmaz, aynı zamanda evrenin farklı yönlerini keşfetmek için kapılar aralar. Bir hikâye, bir anlatı, bir metin sadece bir dilsel yapıdan ibaret değildir; tüm toplumu, tüm tarihi bağlamı ve düşünsel dünyaları derinden etkileyen bir yapıya dönüşebilir. Kelimelerin gücü, insanı dönüştürme potansiyeline sahiptir. Bir toplumun siyasi yapısını, kültürünü, inançlarını anlamak için edebiyatı kullanmak, bir nevi derin bir okuma yapmaktır. Tıpkı bir metni okurken karşımıza çıkan semboller ve anlatı tekniklerinin, metnin gerçek anlamını ortaya çıkarması gibi, Osmanlı İmparatorluğu’nun yönetim biçimini de sadece tarihsel anlatılarla değil, edebi eserler ve onların kültürel izdüşümleriyle…

Mustafa Kemal’in Binbaşı Rütbesini Aldığı Savaş ve Öğrenmenin Dönüştürücü Gücü Bir öğretmen ya da eğitimci olarak, her bir öğrencinin kendi potansiyelini keşfetmesi ve bu potansiyeli en üst düzeye çıkarması için yaratıcı yollar aramak, bizim işimizin özüdür. Öğrenmenin dönüştürücü gücü, sadece bireyleri değil, toplumu da dönüştürme potansiyeline sahiptir. Tıpkı Mustafa Kemal’in genç bir subay olarak, tarihimizin önemli dönemeçlerinden biri olan Çanakkale Savaşı’nda gösterdiği liderlik gibi. Bu yazıda, Mustafa Kemal’in başarılarından dolayı binbaşı rütbesini aldığı Çanakkale Savaşı’nı, pedagojik bir bakış açısıyla ele alacağız. Çanakkale, sadece bir askeri zafer değil, aynı zamanda liderlik, strateji ve öğrenme süreçlerinin güçlü bir yansımasıdır. Çanakkale Savaşı ve…

Metatarsal: Güç, Toplumsal Düzen ve İktidar İlişkilerinde Yeni Bir Perspektif Sosyal yapılar, kurumlar ve ideolojiler üzerine düşündüğümüzde, çoğunlukla doğrudan görülen ve hissedilen somut ilişkiler üzerine yoğunlaşırız. Ancak bu ilişkilerin birçoğu, varlıklarını görünmeyen, sistematik bir düzende sürdürürler. Toplumları şekillendiren en önemli faktörlerden biri, iktidar ilişkilerinin ve kurumların toplumun dokusundaki rolüdür. Bu ilişkiler, sadece devletin egemenliğini değil, aynı zamanda yurttaşlık haklarını, demokratik katılımı ve meşruiyetin farklı biçimlerini de belirler. Siyasal teoriler genellikle bu güç dinamiklerini anlamaya ve açıklamaya çalışırken, “metatarsal” gibi bir kavramı siyaset bilimi çerçevesinde ele almak, alışılmadık bir bağlamda önemli olabilir. Çünkü metatarsal, insana dair bir kavram olarak, toplumların temellerini…

“Mention” Nasıl Kullanılır? Felsefi Bir Bakış Sürekli olarak başkalarına adını duyurmak veya başkalarının ismini anmak, insanlık tarihinin bir parçasıdır. “Bir şey hakkında nasıl konuşulmalı?” sorusu, hem kişisel hem de toplumsal düzeyde bizleri derinden etkileyen bir etik mesele haline gelir. Etik, epistemoloji (bilgi kuramı) ve ontoloji (varlık felsefesi) gibi temel felsefi alanlar, sadece soyut düşüncelerle sınırlı kalmaz; aynı zamanda günlük yaşantımıza da dokunur. Ancak, “mention” yani bir şeyi anmak, söylemek ya da adını vermek gibi basit görünen bir dilsel eylem bile derin felsefi soruları gündeme getirebilir. Peki, gerçekten, “mention” kelimesini kullanırken ne kadar dikkatli ve bilinçliyiz? Bu, sadece bir dil kullanımından…